Pulsoksymetr leży dziś w niejednej domowej szufladzie. Łatwiej go jednak kupić, niż zrozumieć, co naprawdę pokazuje. Ten sam wynik 93 procent u jednej osoby będzie błędem pomiaru, a u drugiej pierwszym śladem przewlekłej choroby.
Kiedy niski wynik jest prawdziwy, a kiedy tylko zaniżony?
Pulsoksymetr wylicza, jaki procent hemoglobiny niesie tlen. U zdrowego dorosłego wynik mieści się między 95 a 98 procent, a po 70. roku życia dopuszcza się 94 procent. Przedział od 90 do 94 procent to sygnał do obserwacji, a wynik poniżej 90 procent wymaga pilnej konsultacji.
Warto jednak najpierw sprawdzić warunki pomiaru. Wychłodzone dłonie, lakier hybrydowy, drżenie ręki i słabe ukrwienie palców zaniżają wynik o kilka punktów. Pomiar robi się po kilku minutach spokojnego siedzenia, na ogrzanej dłoni.
Gorzej, gdy niski wynik utrzymuje się mimo poprawnych warunków i powtarza przez kilka dni. Problem leży wtedy nie w pomiarze, tylko w organizmie. Taki odczyt bywa impulsem do szukania rozwiązania na własną rękę i wielu pacjentów trafia wówczas na koncentratory tlenu. Właściwa kolejność jest jednak odwrotna: najpierw konsultacja i badania, potem sprzęt. Dopiero gdy masz zalecony przepływ i czas terapii, powinna zainteresować cię wypożyczalnia koncentratorów tlenu Patronus, w której dobierzesz urządzenie do konkretnych wskazań.
Dlaczego lekarz nie poprzestanie na pomiarze z palca?
Pomiar z palca nie powie, dlaczego tlenu jest za mało, ani co dzieje się z dwutlenkiem węgla. Dlatego przy powtarzającym się niskim wyniku lekarz zleca gazometrię krwi tętniczej, pobieraną z tętnicy promieniowej.
Gazometria pokazuje ciśnienie parcjalne tlenu, poziom dwutlenku węgla i pH krwi. Ta druga wartość ma tu szczególne znaczenie, bo pacjent może mieć prawidłową saturację i jednocześnie zatrzymywać dwutlenek węgla, a wtedy tlen podawany bez nadzoru pogarsza sytuację.
Jakie badania wskażą przyczynę niedotlenienia?
Gazometria potwierdza, że tlenu jest za mało, ale nie wskazuje przyczyny, która może leżeć w płucach, w sercu albo w składzie krwi. Dlatego diagnostyka biegnie kilkoma torami:
Spirometria z próbą rozkurczową odróżnia astmę od przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.
RTG klatki piersiowej pokazuje zmiany zapalne, zwłóknienia i płyn w opłucnej.
EKG i echo serca sprawdzają, czy za dusznością nie stoi niewydolność serca.
Morfologia ujawnia poliglobulię, czyli nadprodukcję krwinek czerwonych przy niedotlenieniu.
Komplet tych wyników rozstrzyga, czy niedotlenienie jest przejściowe, czy utrwalone. Nierzadko dopiero wtedy pada rozpoznanie POChP, na którą w Polsce choruje około dwóch milionów osób, a zdiagnozowanych jest 1,3 miliona. Jeśli okaże się utrwalone, w grę wchodzi tlenoterapia. O tym, czy wystarczy koncentrator stacjonarny, czy potrzebne będą przenośne koncentratory tlenu, których zestawienie znajdziesz na patronus-med.pl/przenosne-koncentratory-tlenu/, decyduje lekarz.
Kiedy niedotlenienie oznacza tlenoterapię domową?
Tlenoterapia domowa nie jest dostępna na życzenie. Kwalifikację do domowego leczenia tlenem prowadzi pulmonolog w ramach NFZ, zawsze w stabilnym okresie choroby. Kryteria są ostre: ciśnienie parcjalne tlenu do 55 mmHg, a przy nadciśnieniu płucnym, poliglobulii albo obrzękach do 60 mmHg.
Tlen podaje się minimum piętnaście godzin na dobę, wliczając w to sen, a warunkiem udziału jest zerwanie z paleniem. Nie każdy spełnia te kryteria, a część chorych potrzebuje sprzętu tylko na kilka tygodni po hospitalizacji. Pozostaje wtedy wypożyczenie koncentratora tlenu, które nie wymaga skierowania i zwykle obejmuje dostawę oraz szkolenie z obsługi.
Jak przygotować się do wizyty, żeby nie stracić czasu?
Podczas wizyty lekarz widzi tylko jeden pomiar, a do oceny potrzebuje tendencji. Dlatego najwięcej wnosi dziennik pomiarów z tygodnia lub dwóch, a przy jego prowadzeniu warto pamiętać o kilku zasadach:
Zapisuj datę i godzinę, bo saturacja bywa najniższa nad ranem.
Notuj wynik razem z tętnem, bo oba ocenia się łącznie.
Rozdzielaj pomiar spoczynkowy od tego po wejściu na piętro.
Taki zapis mówi więcej niż pojedynczy odczyt. Zabierz też wcześniejsze wyniki i listę leków, a w gabinecie zapytaj o spirometrię i gazometrię, bo nie robi się ich rutynowo. Jeden odczyt 93 procent nie jest wyrokiem, ale ten sam wynik przez cały tydzień to już powód, żeby sprawdzić, co za nim stoi.
