Zakrzepica to choroba, która często zaczyna się niepozornie. Ból łydki, uczucie ciężkości nogi czy niewielki obrzęk łatwo zrzucić na zmęczenie, długie siedzenie albo przeciążenie mięśni. Problem polega na tym, że w przypadku zakrzepicy w naczyniu krwionośnym tworzy się skrzep, który może blokować prawidłowy przepływ krwi. Najczęściej dotyczy to żył głębokich kończyn dolnych.
Co dzieje się w organizmie przy zakrzepicy?
W zdrowym organizmie krzepnięcie krwi jest mechanizmem ochronnym. Dzięki niemu rana po skaleczeniu przestaje krwawić. Przy zakrzepicy skrzep powstaje jednak wewnątrz naczynia, mimo że nie doszło do zewnętrznego urazu. Taki skrzep może częściowo lub całkowicie zamknąć światło żyły.
Do powstania zakrzepu sprzyja przede wszystkim spowolniony przepływ krwi. Dlatego zakrzepica częściej pojawia się po długim unieruchomieniu, operacji, urazie, wielogodzinnej podróży, długim siedzeniu przy biurku albo leżeniu w łóżku z powodu choroby. Ryzyko zwiększają też otyłość, palenie papierosów, ciąża, połóg, żylaki, niektóre leki hormonalne oraz choroby nowotworowe.
Jakie objawy może dawać zakrzepica?
Najczęściej pierwszym sygnałem jest ból jednej nogi, zwłaszcza w okolicy łydki. Może przypominać skurcz, zakwasy lub naciągnięcie mięśnia. Z czasem może pojawić się obrzęk, uczucie napięcia skóry, zaczerwienienie, tkliwość przy dotyku albo ocieplenie kończyny. Niepokojące jest szczególnie to, gdy objawy występują tylko po jednej stronie.
W praktyce warto zwrócić uwagę na sytuację, w której jedna łydka jest wyraźnie większa, bardziej bolesna lub cieplejsza od drugiej. Jeżeli dolegliwości pojawiły się po długiej podróży, zabiegu chirurgicznym, kontuzji albo okresie ograniczonej aktywności, nie należy ich lekceważyć.
Czy zakrzepicę można rozpoznać samodzielnie?
Nie. Objawy zakrzepicy mogą być podobne do wielu innych problemów, takich jak przeciążenie mięśni, uraz, stan zapalny, problemy ortopedyczne czy niewydolność żylna. Dlatego samodzielna diagnoza jest ryzykowna. W przypadku podejrzenia choroby konieczna jest konsultacja lekarska.
Lekarz może zlecić badanie USG Doppler żył, które pozwala ocenić przepływ krwi i sprawdzić, czy w naczyniu znajduje się skrzep. Czasem wykonuje się również badania laboratoryjne, między innymi oznaczenie D-dimerów. Wyniki zawsze powinny być interpretowane przez specjalistę, ponieważ pojedynczy parametr nie wystarcza do pełnej oceny sytuacji.
Kiedy sytuacja wymaga pilnej pomocy?
Najgroźniejszym powikłaniem zakrzepicy jest zatorowość płucna. Dochodzi do niej wtedy, gdy fragment skrzepu odrywa się i przemieszcza z krwią do naczyń płucnych. To stan, który może zagrażać życiu.
Objawy alarmowe to nagła duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie, kaszel z krwią, silne osłabienie, zawroty głowy lub szybkie bicie serca. Jeżeli takie symptomy pojawiają się u osoby, która wcześniej miała ból lub obrzęk nogi, trzeba pilnie wezwać pomoc medyczną.
Jak zmniejszyć ryzyko zakrzepicy?
Profilaktyka zakrzepicy w dużej mierze opiera się na ruchu. Podczas pracy siedzącej warto robić krótkie przerwy, wstać od biurka, przejść się i poruszać stopami. W czasie długiej podróży dobrze jest regularnie napinać mięśnie łydek, zmieniać pozycję nóg i dbać o nawodnienie.
Ważne znaczenie ma także utrzymywanie prawidłowej masy ciała, rezygnacja z palenia papierosów oraz leczenie chorób przewlekłych. Osoby po operacjach, z żylakami, po wcześniejszej zakrzepicy lub z innymi czynnikami ryzyka powinny skonsultować z lekarzem indywidualne metody profilaktyki. Mogą one obejmować pończochy uciskowe lub leki przeciwkrzepliwe, ale wyłącznie wtedy, gdy zostaną zalecone przez specjalistę.
Zakrzepica to choroba, której nie warto bagatelizować. Szybka reakcja na jednostronny ból, obrzęk i ocieplenie nogi może zapobiec groźnym powikłaniom. Najważniejsze jest to, aby nie diagnozować się samodzielnie i w razie podejrzenia problemu skorzystać z pomocy lekarza.
